Gazeta.pl Uniwersytet Warszawski Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne
Blog > Komentarze do wpisu
Dlaczego klikamy? Lektura a pragnienie.

Do literatury elektronicznej należą przede wszystkim utwory ergodyczne. Ich lektura wymaga "nietrywialnego wysiłku" ze strony użytkownika, który poprzez swoją aktywność wywołuje sekwencję semiotyczną, najczęściej - jedną z wielu możliwych. Powoduje to, że teksty, jako skończone i zamknięte kompozycyjnie ciągi znaków pojawiające się w obrębie cybertekstu, nie są trwałe. Stanowią one jedynie swoiste złudzenie i produkt cybertekstu.

Zmienia się przez to specyfika lektury. Jej siłą napędową okazuje się pragnienie tekstu, które spełnia się, ale nigdy do końca, ponieważ zawsze istnieje możliwość wymiany tekstu na inny. Tekst okazuje się być odpowiedzią na pragnienie, a nie samoistnym bytem, który krąży w przestrzeni komunikacyjnej, daje się powtórzyć i przekazać.

Kluczowym zagadnieniem staje się zatem pytanie o genezę, charakter i możliwość spełnienia owego pragnienia, które decyduje o podjęciu interakcji z cybertekstem i warunkuje jej przebieg. Cybertekst wywołuje owo pragnienie, a następnie przejmuje nad nim kontrolę, tłumacząc je na język mechanicznej interakcji, która ma służyć wywołaniu upragnionego tekstu. Jednocześnie mechanizm sprzężenia zwrotnego powoduje, że zmienia się sama istota pragnienia, dostosowując się do tego, co osiągalne. W ten sposób użytkownik przekształca się w operatora, pragnienie powieści w powieść hipertekstową, poszukiwanie wiersza w poemat multimedialny...

Zastąpienie stabilnego tekstu jego pragnieniem niesie ze sobą poważne implikacje dla badania literatury elektronicznej. Po pierwsze, dotyczy to interpretacji, która musi obejmować całą maszynę tekstową i ujmować tekst jedynie jako jej efemeryczny produkt. Po drugie, powstaje problem estetyczny: tekst nie daje możliwości uzyskania dystansu, koniecznego do sformułowania sądu estetycznego, ponieważ wraz z ustaniem zaangażowania przestaje istnieć. Po trzecie, przemyślenia wymaga sama definicja literatury elektronicznej - jedynym możliwym wyznacznikiem literackości pozostaje zdolność cybertekstu do wywoływania, podtrzymywania i zaspokajania pragnienia doświadczenia literackiego.

 

Emilia Branny - doktorantka filologii polskiej UJ, stypendystka FNP, ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz informatykę na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, studiowała również na Uniwersytecie Burgundzkim (stypendium Socrates-Erasmus w 2003 roku) oraz na Uniwersytecie w Bergen (stypendystka Marie Curie EST Fellowship, 2005). Autorka szeregu publikacji w dziedzinie literaturoznawstwa oraz lingwistyki komputerowej. Na codzień zajmuje się doradztwem w dziedzinie przedsięwzięć informatycznych, tworzeniem strategii informatyzacji dla samorządów, opracowywaniem projektów systemów informatycznych.

Uniwersytet Jagielloński

piątek, 26 września 2008, annagumkowska

Polecane wpisy