Gazeta.pl Uniwersytet Warszawski Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne
Blog > Komentarze do wpisu
Obrazy, które mówią. O możliwościach ikonologicznej analizy tekstów cyfrowych.
Referat stanowi próbę teoretycznego uzasadnienia możliwości podjęcia ikonicznej interpretacji tekstów cyfrowych oraz naszkicowania jej przebiegu i konsekwencji. Za jego teoretyczną podstawę uznać można ujęcia diagnozujące przemianę statusu tekstu w sieci, znajdujące najwyraźniejszą postać w teoriach ikonizacji pisma i upiśmiennienia obrazu (D. Bolter, M. Sandbothe) oraz interdyscyplinarną refleksję nad obrazem przeżywającą w ostatnich latach okres rozkwitu, a obejmującą zarówno propozycje związane z namysłem nad językiem nowych mediów (L. Manovich), jak i te spod znaku fenomenologii obrazu (M. Seel) oraz jego antropologii (H. Belting). Szczególnie w tym ostatnim kontekście zasadne staje się spojrzenie na tekst cyfrowy w świetle powracającej opozycji Laokoon - Ut Pictura Poesis, co staje się inspiracją do uporządkowania zastanych propozycji teoretycznych w dwa paradygmatyczne nurty refleksji nad hipertekstem: formalny oraz antropologiczny. Podczas gdy w tym pierwszym namysł nad odmiennym statusem tekstów cyfrowych pociąga za sobą konieczność redefinicji kategorii obowiązujących na terenie lingwistycznie zorientowanej teorii hipertekstu (jak np. opozycji metafory i metonimii czy opartego na sytuacji opowiadania ujęcia narracji), to nurt drugi skazuje nas na poszukiwanie w nowych mediach śladów obecności dawnych form organizacji doświadczenia, pojmowanych jednak nie jako rzeczywistości uniwersalne i ponadczasowe, ale jako kategorie ukształtowane historycznie, a wobec tego zmienne i modyfikowalne.

W drugiej części referatu po przedstawieniu ważniejszych konsekwencji przyjęcia założeń obu zaproponowanych modeli, podjęta zostanie próba nakreślenia zrębów wynikającej z nich ikonicznie zorientowanej teorii tekstu cyfrowego. W jej świetle zasadność tracą wysiłki zmierzające do utrzymania definicyjnej odrębności hipertekstu względem pozostałych rodzajów cybertekstu (E. Aarseth); hipertekst definiowany jest w kategorii specyficznego „obrazo-tekstu"; za dyskurs w szczególny sposób inspirujący poświęconą mu refleksję uznaje się badania nad poezją konkretną; zaś w przebiegu lektury hipertekstu rozpoznane zostają scenariusze realizujące cele, jakie w perspektywie zakreślonej przez Beltinga uznać należy za antropologiczne.

 

Piotr Bogalecki - asystent w Katedrze Literatury Porównawczej Uniwersytetu Śląskiego, absolwent katowickiego MISHu (filologia polska, kulturoznawstwo), przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą poezji Krystyny Miłobędzkiej. Redaktor działu „Idee" w dwutygodniku kulturalnym „artPAPIER", publikował m.in. w „Przestrzeniach Teorii", „Czasie Kultury", „Opcjach" i „FA-arcie". 

Uniwersytet Śląski
piątek, 26 września 2008, annagumkowska

Polecane wpisy