Gazeta.pl Uniwersytet Warszawski Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne
Blog > Komentarze do wpisu
Tropiąc czarną wołgę w sieci – o poszukiwaniu legend miejskich w internecie.
Legendy miejskie (ang. urban legends) to osadzone we współczesnych realiach opowieści, rozprzestrzeniane spontanicznie w procesie, w którym słuchacze stają się opowiadającymi i powtarzają opowieść jako prawdziwą. Legenda miejska, jako forma folkloru współczesnego, od kilkudziesięciu lat znajduje się w polu zainteresowań folklorystyki i dyscyplin pokrewnych.

Jako że podstawowym sposobem rozprzestrzeniania się legend miejskich jest przekaz ustny, tradycyjne metody zbierania opierają się na badaniach terenowych, wywiadach, „podsłuchiwaniu" uczestników spotkań rodzinnych, przyjęć, obozów itp. Niektórzy folkloryści podkreślają jednak przydatność badania mass mediów, do których legendy miejskie często przenikają.

Okazuje się, że obecnie nowym, cennym i efektywnym źródłem dla zbieraczy legend miejskich jest internet. Internet ze swoimi quasi-oralnymi formami (czat, forum dyskusyjne, komentarze do strony WWW, blog) zajmuje w kontekście dyfuzji legend miejskich strefę przejściową między przekazem ustnym a środkami masowego przekazu (zresztą też obecnymi w internecie).

Jak poszukiwać miejskich legend w internecie? Podstawowym narzędziem okazuje się wyszukiwarka. Proste zapytania ("miejskie legendy") pozwalają odnaleźć artykuły i prace dotyczące legend miejskich, spisy legend miejskich czy dyskusje „jakie znacie legendy miejskie?". Takie materiały są przydatne, jednak cenniejsze są spontaniczne, niesprowokowane wystąpienia legend. Aby odnaleźć w internecie tego typu teksty, należy opracować zestaw fraz charakterystycznych w ogóle dla legend miejskich (np. "znajomy znajomego", "kolega opowiadał", "krąży opowieść"). Przedstawiona zostanie charakterystyka różnych rodzajów takich formuł i ich skuteczności (czyli procentu stron wskazanych przez wyszukiwarkę faktycznie zawierających legendę miejską). Okazuje się, że najlepsze wyniki daje nie odwołanie do najczęściej wspominanej w kontekście legend miejskich formuły friend of a friend, lecz zapytania typu "słyszałem/am tę/podobną/identyczną historię/opowieść" oraz - co paradoksalne - formuły podkreślające prawdziwość opowieści.

Przy wyszukiwaniu legend można pracować w swego rodzaju pętli: formuły typowe dla legend miejskich prowadzą nas do konkretnych wątków legendowych, wypróbowując w wyszukiwarce różne zapytania związane już z konkretnym wątkiem, szukamy następnych wystąpień danego wątku, z tychże wystąpień wynotowujemy z kolei nowe frazy charakterystyczne dla legendy miejskiej jako gatunku, te frazy prowadzą nas do innych wątków itd.

Dzięki omawianym metodom - stosunkowo małym nakładem sił - zostały odnalezione nowe legendy miejskie i nowe warianty wcześniej znanych wątków. Korzystanie z internetu nie musi oznaczać rezygnacji z - bardziej kosztownych - badań terenowych, wręcz przeciwnie internetowy rekonesans pozwoli lepiej przygotować badaczom kwestionariusze i trafniej określić czas i miejsce badań terenowych.

Dostępne wyszukiwarki mają swoje ograniczenia (przede wszystkim doskwiera brak możliwości konstruowania bardziej skomplikowanych zapytań uwzględniających synonimy i warianty). Przedstawiony zostanie zarys wyspecjalizowanego systemu do automatycznego i ciągłego „nasłuchu" internetu w poszukiwaniu legend miejskich.

 

dr Filip Graliński - doktor nauk matematycznych w zakresie informatyki, stopień doktora uzyskał w 2007 roku na Wydziale Matematyki i Informatyki UAM, od bieżącego roku - adiunkt na Wydziale Matematyki i Informatyki UAM. Prowadzi prace badawcze z zakresu lingwistyki komputerowej: automatycznej analizy składniowej, tłumaczenia automatycznego, leksykografii. Współtwórca m.in. systemu Translatica i oprogramowania wspomagającego tworzenie Wielkiego słownika polsko-niemieckiego i niemiecko-polskiego Wydawnictwa Naukowego PWN. Od 2002 redaguje serwis internetowy atrapa.net poświęcony dokumentowaniu tzw. listów łańcuszkowych i tym podobnych przekazów rozprzestrzenianych w internecie.

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza

piątek, 26 września 2008, annagumkowska

Polecane wpisy